Skip to main content

11-dars. SQL

Dars maqsadlari:​

  • MySQLda ma'lumotlarni yangilash (UPDATE) va o'chirish (DELETE) usullarini o'rganish.
  • Ma'lumotlar bazasini boshqarish uchun zarur bo'lgan buyruqlar (DROP, ALTER TABLE) bilan tanishish.
  • Ma'lumotlarni olishda ishlatiladigan so'rovlar (SELECT, WHERE) va statistik funktsiyalar (SUM, COUNT, MAX, MIN) haqida bilish.
  • Ma'lumotlar tartibini o'rganish (ORDER BY) va boshqa foydali funktsiyalar (DISTINCT, LENGTH).

Kirish​

Bugun biz MySQL ma'lumotlar bazasi bilan yana bir bor tanishamiz, lekin bu safar biz ma'lumotlarni yangilash, o'chirish va tartibga solish bilan shug'ullanamiz. Boshqa so'zlar bilan aytganda, biz ma'lumotlarimizni yanada samarali boshqarishni o'rganamiz.

UPDATE​

Ma'lumotlar bazasida mavjud ma'lumotlarni yangilash uchun UPDATE buyruqidan foydalanamiz. Bu buyruq bizga ma'lumotlarni o'zgartirish imkonini beradi.

Sintaksis:​

UPDATE jadval_nomi
SET ustun1 = yangi_qiymat1, ustun2 = yangi_qiymat2
WHERE shart;

Misol:​

UPDATE talabalar
SET yoshi = 21
WHERE ismi = 'Ali';

Bu yerda Ali ismli talabani yoshi 21 ga o'zgartiradi. E'tibor bering, WHERE sharti ko'rsatilmasa, barcha ma'lumotlar yangilanadi!

DELETE​

Ma'lumotlarni o'chirish uchun DELETE buyruqidan foydalanamiz. Bu buyruq orqali kerakli ma'lumotlarni o'chirib yuborishimiz mumkin.

Sintaksis:​

DELETE FROM jadval_nomi
WHERE shart;

Misol:​

DELETE FROM talabalar
WHERE ismi = 'Ali';

Bu buyruq Ali ismli talabani ma'lumotlar bazasidan o'chiradi. Agar WHERE sharti ko'rsatilmasa, jadvaldagi barcha ma'lumotlar o'chadi. O'z fikringizni o'zgartirishda ehtiyot bo'ling!

DROP​

Ma'lumotlar bazasidagi jadvalni to'liq o'chirish uchun DROP buyruqidan foydalanamiz. Bu juda xavfli, chunki o'chirilgan jadvalni qaytarib bo'lmaydi!

Sintaksis:​

DROP TABLE jadval_nomi;

Misol:​

DROP TABLE talabalar;

Bu buyruq talabalar jadvalini butunlay o'chiradi. Iltimos, buni amalga oshirishdan oldin diqqatli bo'ling!

ALTER TABLE​

Jadvalga yangi ustun qo'shish yoki mavjud ustunni o'zgartirish uchun ALTER TABLE buyruqidan foydalanamiz.

Sintaksis:​

ALTER TABLE jadval_nomi
ADD ustun_nomi ustun_turi;

Misol:​

ALTER TABLE talabalar
ADD email VARCHAR(100);

Bu yerda talabalar jadvaliga email ustuni qo'shilmoqda.

SELECT va WHERE​

Ma'lumotlarni olish uchun SELECT buyruqidan foydalanamiz. WHERE sharti yordamida biz ma'lumotlarni filtrlashimiz mumkin.

Sintaksis:​

SELECT ustun1, ustun2 FROM jadval_nomi WHERE shart;

Misol:​

SELECT ismi, yoshi FROM talabalar WHERE fakultet = 'IT fakulteti';

Bu buyruq faqat IT fakultetida o'qiydigan talabalar ismi va yoshini ko'rsatadi.

DISTINCT​

Bir xil qiymatlarni olib tashlash uchun DISTINCT so'zidan foydalanamiz.

Sintaksis:​

SELECT DISTINCT ustun_nomi FROM jadval_nomi;

Misol:​

SELECT DISTINCT fakultet FROM talabalar;

Bu buyruq talabalar jadvalidagi takrorlanmaydigan fakultet nomlarini ko'rsatadi.

SUM, COUNT, MAX, MIN​

Bu funktsiyalar yordamida statistik ma'lumotlarni olishimiz mumkin.

  • SUM: Ustundagi barcha raqamlarni qo'shadi.
  • COUNT: Ustundagi elementlar sonini hisoblaydi.
  • MAX: Eng katta qiymatni topadi.
  • MIN: Eng kichik qiymatni topadi.

Misollar:​

SELECT SUM(yoshi) FROM talabalar; -- Barcha talabalar yoshini qo'shadi
SELECT COUNT(*) FROM talabalar; -- Talabalar sonini hisoblaydi
SELECT MAX(yoshi) FROM talabalar; -- Eng katta yoshni topadi
SELECT MIN(yoshi) FROM talabalar; -- Eng kichik yoshni topadi

LENGTH​

LENGTH funktsiyasi biror ustundagi stringning uzunligini hisoblaydi.

Sintaksis:​

SELECT LENGTH(ustun_nomi) FROM jadval_nomi;

Misol:​

SELECT LENGTH(ismi) FROM talabalar;

Bu yerda ismi ustunidagi har bir ismingizning uzunligini ko'rsatadi.

ORDER BY​

Ma'lumotlarni tartiblash uchun ORDER BY buyruqidan foydalanamiz.

Sintaksis:​

SELECT * FROM jadval_nomi ORDER BY ustun_nomi ASC|DESC;

Misol:​

SELECT * FROM talabalar ORDER BY yoshi DESC;

Bu buyruq talabalarni yoshiga qarab kamayish tartibida ko'rsatadi.

Xulosa​

Bugun biz MySQLda ma'lumotlarni yangilash, o'chirish, boshqarish va statistik funksiyalarni o'rgandik. Endi siz ma'lumotlar bazangizni yanada samarali boshqarishingiz mumkin!

Savollar va Javoblar​

  1. UPDATE buyruqi qanday ishlaydi?
    • UPDATE ma'lumotlarni yangilash uchun ishlatiladi.
  2. DELETE buyruqi nima?
    • Bu buyruq yordamida jadvaldan ma'lumot o'chiriladi.
  3. DROP buyruqining vazifasi nima?
    • DROP buyruqi yordamida jadval butunlay o'chiriladi.
  4. SELECT buyruqini qanday ishlatamiz?
    • SELECT ma'lumotlarni olishda foydalaniladi.
  5. DISTINCT nima uchun kerak?
    • Bu funksiya takroriy qiymatlarni olib tashlaydi.
  6. SUM, COUNT, MAX, MIN funksiyalari qanday maqsadda ishlatiladi?
    • Bu funksiyalar statistik ma'lumotlarni olish uchun ishlatiladi.